maandag 10 maart 2008

Linkedin

De betekenis van LinkedIn voor netwerken; door Martin van der Gaag (22-10-2007) www.lared.nl

LinkedIn en koffiedrinken
Het gebruik van LinkedIn (www.linkedin.com), een electronische sociale netwerkomgeving, is momenteel aan een opmars bezig. Het is duidelijk dat dit jaar een golf van uitnodigingen en nieuwe gebruikers Nederland heeft bereikt. La Red ziet LinkedIn als een waardevolle aanvulling op het ‘levende’ netwerk. Het is zeer geschikt om vragen in een brede kring uit te zetten en daarmee het onbekende potentieel aan te boren dat altijd in een netwerk aanwezig is. Dat gaat op deze manier veel makkelijker en is voor antwoordgevers veel transparanter dan op een andere manier (zoals een groepsemail, of een select gezelschap bellen). Ook kan LinkedIn ingezet worden om specifieke ‘mensenwensen’ in vervulling te laten gaan. Je kunt namelijk via de site ‘zien’ hoe je bij iemand terecht kunt komen -dat is bij een ‘levend’ netwerk veel lastiger in te schatten. Wij zouden dus zeggen: doen! Gebruik LinkedIn, maar vergeet niet dat het ook gaat om het oprechte en echte menselijke contact, dus koffiedrinken blijft een nuttige bezigheid.

Waarvoor gebruik jij LinkedIn?
Begin oktober 2007 voerde La Red onder een aantal geselecteerde contacten een klein gebruikersonderzoek uit over de practische gebruikswaarde van LinkedIn. De letterlijke vraagstelling was: “Zou je willen aangeven wat je met LinkedIn doet (adresboek, mensen (terug-)vinden, kennis vergaren, nieuwe mensen leren kennen, etc.) en in hoeverre LinkedIn van waarde is als aanvulling op je 'levende' netwerk?” Hieronder een rapportage van de belangrijkste aspecten van het gebruik van LinkedIn die de circa 50 informanten naar voren brachten.

Mogelijkheden
De hieronder genoemde aspecten zijn globaal in volgorde van vóórkomen beschreven, gegroepeerd op thema. Hieruit valt af te leiden dat de informanten zich vooral met de inventarisatie van het eigen netwerk, het uitbreiden daarvan en de inhoud van het netwerk van anderen bezig houden.
Een belangrijk aspect dat voor vele van deze toepassingen geldt is “de kracht die zit in het snelle zoek-en-verbindvermogen. Iedere ingetypte naam van leuke, aardige, professionele mensen heeft als mogelijk resultaat (in 30% van de gevallen?) dat binnen 50 seconden een uitnodiging op de post kan zijn.”
Veel minder vaak genoemd worden het investeren in zelf gevonden worden door anderen en het zelf hulp vragen uit het eigen netwerk.
Een andere mogelijke functie van LinkedIn, het aanbevelen van anderen, wordt helemaal niet genoemd; ook maakt niemand melding een betalend LinkedIn-lid te zijn. Eén informant maakt melding van het ooit hebben verwijderd van contacten en zelfs het eigen profiel.
Inventarisatie van het eigen, bestaande sociale netwerk
Voor de gebruiker die op LinkedIn een profiel aanmaakt biedt de website een overzicht van alle bestaande sociale relaties die ook een profiel hebben aangemaakt en waarmee een verbintenis is geaccepteerd. Door dat overzicht word je er in de eerste plaats aan herinnerd wie je ook al weer kent, omdat op LinkedIn als het ware een adresboek ontstaat dat werkt als “een zich zelf onderhoudende rolodex van contacten.” De door netwerkleden zelf verzorgde beschrijvingen van hun eigenschappen en bezigheden lijken op een soort visitekaartjes.

Overzicht en inzicht hebben in het eigen sociale netwerk wordt niet alleen genoemd als ‘handigheidje’, maar ook als inspiratiebron: denken aan sociale contacten roept door herinneringen en associaties nieuwe ideeën op. Een bijzondere rol daarbij spelen herinneringen aan de wat zwakkere of sterk aan verandering onderhevig zijnde relaties, die men anders zou dreigen te vergeten.
Overzicht over het eigen sociale netwerk op LinkedIn kan gebruikt worden voor het bestendigen van relaties – je wordt er zo soms aan herinnerd wie je al een tijd niet hebt gezien en dus welke relaties even wat aandacht verdienen. Ook kan een ontmoeting in levenden lijve bevestigd worden door een uitnodiging op LinkedIn – zodat die eerste kennismaking langer blijft hangen.
Het omgekeerde gebeurt ook: nader inzicht verkrijgen in de achtergrond van netwerkleden ter voorbereiding op een ontmoeting. “Het is als het ware een extra manier om mensen (iets) beter te leren kennen. Iemands profiel geeft informatie over zijn of haar opleiding, vorige banen, hobby’s en liefhebberijen waar je nog niet van wist. En dan is het leuk om het daar bij de eerstvolgende ontmoeting ‘in het echt’ eens over te hebben.” Het via LinkedIn verkrijgen van inzicht in het curriculum van contacten wordt overigens niet door iedereen als legitiem ervaren: “Ik misbruik het ook om CV's van conculega’s te checken.”

Het al dan niet op LinkedIn vóórkomen van netwerkleden is ook een indicator van welke netwerkleden zich van geavanceerde technologie bedienen. Terugredenerend kan de site daardoor inzicht bieden in welke (groepen) belangrijke contacten niet vertegenwoordigd worden – en waar dus wellicht meer aandacht aan moet worden besteed op een andere manier.

Oriëntatie op de arbeidsmarkt
Een relatief vaak genoemde toepassing van de inventarisatie van het eigen netwerk bestaat uit een oriëntatie op de arbeidsmarkt. Het kan handig zijn om eens op bedrijfsnaam van een interessante werkgever te zoeken om te zien of er niet al een bekende is die daar werkt. Daar hoeft niet direct contact mee gezocht te worden, maar het geeft wel een indruk van de sfeer van het betreffende bedrijf: “Als het mensen zijn die je in het algemeen wel leuk vindt, is de kans ook groter dat het bedrijf je aanspreekt.” Uiteraard is deze toepassing ook handig zonder dat direct naar werk gezocht wordt.

Een zichzelf actualiserend adresboek
Een veel genoemde prettige eigenschap van LinkedIn is dat profielen van bestaande sociale relaties zichzelf actueel houden. Bij het wisselen van werkgever of het aflopen van een project blijft een overzicht van aldaar opgebouwde contacten daardoor op LinkedIn bestaan, terwijl dat anders snel uit het geheugen of de agenda zou verdwijnen. Veranderende contactgegevens worden door mensen op LinkedIn zelf bijgehouden, waardoor een zichzelf actualiserend adresboek ontstaat (alhoewel de kwaliteit van de gegevens hierdoor ook sterk kan wisselen). Hierdoor kun je bijhouden welke stappen mensen nemen in het leven - en die in perspectief plaatsen omdat je ook kunt zien waarmee zij zich daarvóór hebben bezig gehouden. Nagaan wat contacten aan het doen zijn kan gebeuren uit persoonlijke betrokkenheid en interesse, om uit te vinden wat de ‘concurrentie aan het doen is’, maar ook met het doel een oogje te houden op wat men voor elkaar kan betekenen in de (nabije) toekomst.

Inzicht krijgen in het sociale netwerk van netwerkleden - het ‘tweede orde-netwerk’
De meest voor de hand liggende eigenschap van de sociale netwerken van anderen is de grootte. Het vergelijken van de grootte van de netwerken tussen contacten treedt in LinkedIn snel op de voorgrond. Dit aspect wordt echter weinig door informanten genoemd – waarschijnlijk omdat velen inzien dat de oorzaak van die netwerkgrootte van erg veel factoren afhankelijk kan zijn, waaronder de activiteit van de gebruiker en de relatiebasis waarop uitnodigingen worden verstuurd. De basis waarop mensen zeggen elkaar te ‘kennen’ varieert immers nogal.
Het meest geïnteresseerd lijkt men te zijn in feitelijke informatie over ‘netwerkleden’: de bezigheden en eigenschappen van mensen waarmee netwerkleden contact onderhouden. Mits goed omschreven kunnen die de aanleiding zijn tot een wens tot nadere kennismaking en – op termijn – ruil van informatie of samenwerking. Het “via-via zoeken van een spreker over een bepaald onderwerp” is een goed voorbeeld van een instrumenteel doel hiervan; een meer strategische toepassing is het analyseren van de sociale relaties van concurrenten.

Direct zien welke contacten men gemeen heeft met netwerkleden is eveneens een functie die aantrekkelijk gevonden wordt: “Het is leuk om via LinkedIn te ontdekken dat je bepaalde relaties met anderen deelt, zonder dat je dat wist. Dat je buurman zaken doet met iemand bij wie je ooit op de lagere school zat…” Op deze manier geeft LinkedIn een beeld van de sociale wereld dat je anders niet zomaar ziet.
Inzicht krijgen in de wijze waarop netwerkleden met elkaar verbonden zijn is een ander voortvloeisel. “Je kunt direct zien hoe de mensen die je vindt ofwel al in je netwerk zitten of hoe ze aan jouw netwerk verbonden zijn – via het tweede- of derde-orde netwerk, of nog verder weg.” Via dit inzicht in overlap tussen netwerken en hun onderlinge verbindingen krijgt de gebruiker een gevoel voor het bestaan van ‘werelden’ en ‘kringen’ waarbinnen over en weer hechte contacten bestaan, maar waartussen juist relatief weinig verbindingen zijn.

Uitbreiden van het eigen netwerk
Linked In is erg geschikt om contacten te leggen met mensen waarmee in een ver verleden al relaties zijn onderhouden, maar die uit het zicht zijn verdwenen. Via de naam van voormalige werkgever of opleiding is het vrij eenvoudig om op context te zoeken naar oude bekenden. Dit levert soms verrassende hernieuwde kennismakingen op. Inspirerend en verassend hierbij is de (automatische) functie ‘people you might also know’, waarmee uitnodigingen aan nieuwe netwerkleden worden gesuggereerd.
Het zoeken van nieuwe, nog niet eerder bestaand hebbende contacten gebeurt nog iets minder vaak, omdat velen een eerste ontmoeting ‘in het echt’ als een soort voorwaarde blijven zien voor het bestaan van een LinkedIn-relatie. Genoemde toepassingen zijn het zoeken van nieuwe collega’s (hierbij speelt ook het zichtbare netwerk van de mogelijke kandidaten een belangrijke rol!), mensen met een bepaalde expertise, maar ook het zoeken naar mensen die men afgezien van een welomschreven doel wel nader zou willen leren kennen – een ‘mensenwens’. Bij deze zoekacties is de kwaliteit van de opgegeven steekwoorden en expertise-omschrijvingen heel belangrijk, omdat dit uiteindelijk de termen zijn waarop gezocht en gevonden wordt. Alhoewel het zoeken van nieuwe relaties de ultieme ‘netwerkactiviteit’ is zeggen relatief weinig mensen hier mee bezig te zijn. Populairder en in de ogen van velen meer levensvatbaar is de vraag aan bekenden om aan een nieuw persoon uit hun netwerk voorgesteld te worden – waar uiteindelijk een ontmoeting in levenden lijve dan toch meer geschikt voor wordt bevonden dan een LinkedIn-uitnodiging.

Zelf gevonden worden door anderen
Het aanmaken van een juist profiel op LinkedIn maakt de gebruiker zichtbaar voor anderen. Voor het gevonden worden door oude en nieuwe bekenden is het correct vermelden van eigen naam, titel, bedrijfsnaam en een kort CV over het algemeen voldoende. Voor nog onbekende anderen die contact zouden willen maken is het bedenken van de juiste steekwoorden om de eigen ervaring en expertise te omschrijven belangrijker. Omdat de stijl van LinkedIn (in tegenstelling tot die van Hyves) als serieus wordt ervaren is de functie van het eigen profiel als uithangbord zeer geschikt. Omdat persoonlijke profielen ook snel in zoekmachine Google worden opgenomen en gevonden kunnen deze ook gebruikt worden als beperkte, maar makkelijk up-to-date te houden persoonlijke internetpagina’s. Enkele informanten noemen het daadwerkelijk hebben gekregen van een uitnodiging tot solliciteren als tastbaar resultaat.
Een interessant aspect bij het aanmaken van het eigen profiel is het onder controle houden van de eigen identiteit – de manier waarop de eigen LinkedIn-pagina is ingevuld zegt iets over persoonlijke stijl van de gebruiker (alhoewel het aantal mogelijkheden voor vormgeving zeer beperkt is). Mensen die naast LinkedIn ook een Hyves-pagina bijhouden ontwikkelen daarmee vaak zowel een aparte zakelijke als persoonlijke identiteit op internet. Andere gebruikers vergelijken die profielen vervolgens als aanvulling op elkaar, alhoewel de opstellers van de profielen zich daar niet altijd van bewust lijken te zijn. Frivole details over het eigen leven op een Hyves-pagina kunnen een LinkedIn-profiel in een heel ander daglicht stellen.

Uitnodigingen
De kwestie in hoeverre men iemand moet ‘kennen’ om een contact te leggen of accepteren binnen LinkedIn lijkt in de praktijk iets belangrijker te zijn bij het zelf uitnodigen van contacten dan bij het uitgenodigd worden (wat snel wordt geaccepteerd). In beide gevallen heeft de bereidheid waarmee men zegt iemand te ‘kennen’ directe gevolgen voor grootte en samenstelling van het LinkedIn-netwerk. Accepteert men alle uitnodigingen, ook die van zeer vage (of nog helemaal niet) bekenden, dan bestaat het gevaar dat het ontstane netwerk weinig betekenis heeft – er is dan heel weinig basis om in de toekomst onderling informatie te mogen ruilen. Zwakke relaties ‘slijten’ immers heel snel en vergen veel onderhoud, waardoor zo’n groot netwerk in werkelijkheid een veel hogere turnover kan hebben dan het LinkedIn-adresboek suggereert. Accepteert men daarentegen alleen uitnodigingen van reeds zeer goede bekenden, dan is er wel een relatiebasis, maar voegt LinkedIn weer relatief weinig toe aan het ‘echte’ sociale netwerk in de realiteit.

Hulp in het netwerk mobiliseren
De informanten maken nog relatief weinig melding van het actief gebruiken van LinkedIn voor het zoeken naar mogelijkheden voor informatie, opdrachten, klussen of samenwerkingsverbanden. Vooralsnog zijn velen vooral aan het ‘rondkijken, uitnodigen en uitgenodigd worden.’ Een enkeling maakt melding van het “promoten van nieuwe activiteiten” door soms een bericht aan alle leden van het eigen sociale netwerk te sturen.

Stellen van vragen als nieuwe functie
Deze tekst, die uitkomsten bevat van een rondvraag onder netwerkleden op LinkedIn, is een goed voorbeeld van nuttige kennis die geïnventariseerd kan worden door middel van het stellen van vragen. Weinig informanten noemen deze functie, maar misschien is die nog in opkomst: “De laatste tijd krijg ik steeds meer vragen zoals deze via LinkedIn, en dat is eigenlijk ook wel een mooie toepassing. Ik ben benieuwd hoe lang het duurt voordat de hoeveelheid vragen zo groot wordt dat het weer vervelend begint te worden... Onlangs had ik het met iemand over LinkedIn en die noemde het een ‘interessante bezigheidstherapie.’ En eigenlijk is dat ook wel waar... ;-).” Het mobiliseren van hulp kan strategisch ook onhandig uitpakken – “bij het zoeken naar een nieuwe baan is het niet altijd handig dat al je contacten dat weten.”
Door zelf vragen van anderen te beantwoorden (en daarmee sociaal kapitaal te zijn) kan tenslotte aan het eigen virtuele imago gewerkt worden – je verstrekte hulp werkt dan als een visitekaartje voor je capaciteiten.

Bezwaren
De informanten die aan deze rondvraag meewerkten geven ook duidelijk aan een aantal bezwaren te zien tegen het gebruik van LinkedIn.
Een aantal mensen lijkt moeite te hebben met het ICT-karakter van LinkedIn - het (verder) leren werken met de internetsite stuit op problemen omdat men werking, mogelijkheden en lay-out van het programma niet in één oogopslag duidelijk vindt en de hoeveelheid tijd die men in het leren omgaan daarmee moet of kan besteden niet waard vindt. Zoals met vele computer- en internettoepassingen speelt bij de ICT-enthousiastelingen juist discipline een rol: de hoeveelheid tijd die met nieuwsgierig ‘neuzen’ naar bekenden of interessante onbekenden gemoeid kan zijn kan enorm uit de hand lopen zonder duidelijke opbrengst.
Sommigen zien weinig nut in de mogelijkheden van LinkedIn omdat het gebruik vooral bij verzamelen en inventariseren lijkt te blijven: “Ik word helemaal gek van dat LinkedIn. Ik kreeg iedere dag vijftig uitnodigingen en verder doet niemand er wat mee. Heb zelfs nu zo iets van “Laat me met rust met je LinkedIn.”

Daarnaast is men er vaak van overtuigd dat het vooral de ontmoetingen in werkelijkheid zijn die tellen en dat LinkedIn niet meer dan een frappante aanleiding is om weer eens contact op te nemen. “Uiteindelijk gaat het om de klik tussen mensen – en contacten met en uitnodigingen van mensen die ik persoonlijk niet ken doch die bij dezelfde (8.000 mensen tellende) werkgever hebben gewerkt, zeggen mij weinig.”
Ook ervaart men druk die ontstaat omdat gebruik van LinkedIn deel lijkt uit te maken van een modeverschijnsel: “Ik zie het als een noodzakelijk kwaad. (…) De berichten, de afspraken, het up-to-date houden en dergelijke leggen toch ook een nieuwe druk op. Je kunt niet achterblijven, niet stil zijn en je moet toch wel een beetje meetellen (qua contacten) en je scherp profileren, anders sla je toch virtueel weer een lauw figuur.” Net als bij het gebruik van Hyves lijkt dus een zeker wedstrijdelement in het ‘grote hoeveelheden mensen kennen’ aanwezig. Niet iedereen stelt dit “jaag-en-verzamelaspect” op prijs.
Een aantal mensen lijkt zich er tenslotte van bewust te zijn dat de buitenwereld op verschillende manieren meekijkt: “Ik gebruik in LinkedIn om te kijken welke collega binnenkort opzegt. Het valt me namelijk op dat zodra mensen hun profiel vaker gaan bijwerken en het aantal contacten ineens toeneemt, ze binnen een maand een andere job hebben.” Op grotere schaal worden zo trouwens ook nuttige patronen zichtbaar: “Ik houd er zelf verschuivingen van carrieres mee in het oog. Marktbewegingen zijn er zo ook uit af te leiden.”

Nut
Afhankelijk van de doelen die men voor ogen heeft met het onderhouden van sociale relaties en de andere bestaande netwerkmogelijkheden waar men al gebruik van maakt kan LinkedIn een goede aanvulling zijn. Vooral als het gaat om het lokaliseren van kennis en vaardigheden van zeer uiteenlopende aard kan het opbouwen van een groot LinkedIn-netwerk nuttig zijn – in de ‘werkelijkheid’ is het opbouwen van een groot sociaal netwerk met relatief zwakke, maar diverse contacten tijdsintensief. Als electronisch hulpmiddel wordt als LinkedIn als laagdrempelig en makkelijk ervaren. Uiteraard valt en staat dit alles met de juistheid, actualiteit en de aard van de informatie die je erin stopt. In hoeverre LinkedIn de daadwerkelijke bereikbaarheid van hulp in welke vorm dan ook weerspiegelt is echter de vraag.
Eén opbrengst van LinkedIn is in ieder geval plezier: “Inmiddels heb ik ook klasgenoten uit de middelbare school die me hebben gevonden en dat maakt het ook een 'FUN' tool.” “Ik zou er veel meer uit kunnen halen, maar dat geldt ook voor off-line netwerken.” Maar misschien zal de toekomst dat ons brengen: “Volgens mij zitten we dus nog in de eerste (opbouw-) fase. Zodra LinkedIn het bijvoorbeeld mogelijk maakt om op meer directe manier te communiceren (skype) met je netwerk zal het nut (en dus gebruik) gaan toenemen.”

Geen opmerkingen: