Ap Dijksterhuis over het Slimme onbewuste

En ineens weet je het, ken je dat, dat Eureka-gevoel? Er is ineens een heldere gedachte, een antwoord op een vraag waar je al langer op kauwt maar waar je op dat moment helemaal niet mee bezig was. Zo'n heldere gedachte komt uit je onbewuste. Ons gedrag wordt voor 95% gestuurd door ons onbewuste. En eigenlijk 'weet' ik dit al heel lang en interesseer ik me hier al heel lang voor, heb me verdiept in de dromenwereld, in Jung, heb NLP-trainingen gevolgd, heb een opleiding Systemisch werk gevolgd, Traumawerk, Mindfulness en het wordt steeds duidelijker.

En dan ineens is er een boekje 'Het slimme onbewuste' van Ap Dijksterhuis, een wetenschapper die hier prachtige dingen over zegt. En als een wetenschapper het zegt wordt het toch altijd een beetje meer waar, want we leven per slot van rekening in een westerse samenleving waar wetenschap is 'uitgevonden'.

Hieronder een filmpje met een korte samenvatting van een lezing die Ap Dijksterhuis gaf voor het Nobco, een belangenvereniging voor coaches.

Ap Dijksterhuis over het onbewuste

Ontspannen aan je werkdag beginnen, kan dat?

Ja dat kan! Simpel door aan het begin van je werkdag of je teamoverleg even af te stemmen op jezelf en op de ander(en). Afstemmen is een kwestie van stilstaan en met aandacht kijken. Kijken naar wat zich voordoet, zonder hier een oordeel aan te koppelen. Door de stilte op te zoeken, je te concentreren op je ademhaling kan je prikkels even buitensluiten. Het is soms zo vanzelfsprekend om maar door te hollen totdat je op een bepaald moment even omkijkt en je je realiseert dat er alweer een week voorbij is. Door het actief naar die stilte te gaan krijg je de gelegenheid om je bewust te worden waar je bent, wat je aan het doen bent en wie je ook alweer bent. Wat je ook alweer écht wilt. Mediteren leert je om vanuit een beschouwende rol naar jezelf te kijken. Bateson heeft het over de drie posities: de 1e positie is dat je naar de wereld kijkt door je eigen ogen. De 2e positie is dat je naar jezelf en de wereld kijkt door de ogen van iemand anders (je leidinggevende, je vader, je moeder, je buurman, je collega, je vriend(in) etc). De 3e positie is dat je naar jezelf en de wereld om je heen kijkt vanuit het mandje onder een luchtballon, van een afstandje waardoor het mogelijk wordt dingen te relativeren. Via meditatie organiseer je voor jezelf dat je zo nu en dan even vanuit het mandje kunt kijken. Verder hebben neurowetenschappers onderzocht (wikipedia) dat één van de vier hersencentra die bij meditatie zijn betrokken, zorgen dat je gedachten niet meer achter elke prikkel aangaan. En hoe meer je mediteert hoe beter je leert omgaan met alle prikkels die er in onze maatschappij zijn. Wat is mediteren in mijn perceptie? Mediteren is stilstaan, bewustworden, waarnemen, afstemmen en kiezen. De opvatting die hier in Nederland bekend is als mindfulness. Waarom nu mediteren met je collega's aan het begin van een werkdag of een teamoverleg? In mijn vorige blog schreef ik over het boek 'verlichting in business' waarin verteld wordt dat mensen kunstmatigheid, valse imago’s en opgepoetste jaarcijfers niet meer accepteren. Vandaar het toenemend belang van authenticiteit en eerlijkheid,‘De werkelijkheid der dingen'. Verder is er een toenemende behoefte dat bedrijven zich menselijk en kwetsbaar opstellen omdat ze anders onherroepelijk door de consument en de maatschappij worden afgerekend. Een bedrijf kan zich niet langer veroorloven alleen maar eigen belang nastreven. Sociaal ondernemen met oog voor anderen wordt voor bedrijven noodzakelijk om te blijven voortbestaan. Een bedrijf met een duurzame visie op de toekomst zal dus haar personeel willen faciliteren bij het ontwikkelen van eigenschappen die hieraan een bijdrage kunnen leveren. In een gezamenlijke meditatie stem je af op jezelf én op je collega's. Door dit afstemmen stroomt de energie beter en loopt de communicatie vloeiender. Door beter op jezelf af te stemmen gaat het beter stromen tussen je bewuste en je onbewuste. Ap Dijksterhuis, wetenschapper en auteur, vertelt hierover in zijn boek 'het slimme onbewuste'. Het bewuste wordt in onze samenleving zwaar overschat en het onbewuste juist onderschat. In zijn boek legt hij uit (en onderbouwt dit middels onderzoek) dat ons gedrag voor 99% gestuurd wordt door ons onbewuste en voor 1% door ons bewuste. Terwijl we zo graag willen geloven dat we alles sturen middels onze ratio. Door nu een open verbinding te hebben en te houden tussen het bewuste en het onbewuste faciliteer je je onbewuste om jou optimaal te helpen in je dagelijkse handelen en functioneren. Door af te stemmen op elkaar zorg je voor rust en organiseer je een betere verbinding met het collectieve bewustzijn. Het collectieve bewustzijn zie ik als een wolk die boven een groep mensen hangt waarin eenieders kennis, vaardigheden en ervaringen zijn verzameld. Langzamerhand weet iedereen dat je samen meer weet dan één iemand alleen. En door gezamenlijk te mediteren ga je allemaal naar eenzelfde platform, bij wijze van spreken. En via dat gezamenlijke platform heeft iedereen betere toegang tot die wolk.

Het verbinden van bewuste en onbewuste

Afgelopen week was ik bij een hartstikke leuke bijeenkomst over de teamrollen van Belbin. Het was in een fijne omgeving met inspirerende mensen. Allard Gerritsen van de VU in Amsterdam heeft een teamrolspel ontwikkeld en we waren uitgenodigd om hier kennis mee te maken.
Ik vind het een goede manier om inzicht te geven in het feit dat mensen verschillend zijn en dat je elkaar nodig hebt. Ondanks mogelijke irritaties en allergieën.
Wat me opvalt is dat ook bij deze managementtool, het onbewuste niet of nog niet wordt meegenomen. Ik stelde een vraag hierover en begreep dat het onbewuste bij Belbin eigenlijk geen rol speelt.

Mijn inzicht is, mee op basis van het boek van Ap Dijksterhuis 'het slimme onbewuste', dat het onbewuste een veel grotere rol speelt dan mensen denken.
In de huidige maakbare samenleving past dat niet altijd even goed maar er ontstaat wel steeds meer ruimte.
NLP geeft instrumentarium en cognitieve munitie om te snappen dat er überhaupt een onbewuste is. Systemisch werk laat in een opstelling zien, hoe je met een 'transverbale' taal, het onbewuste kan laten spreken. En Traumawerk brengt in beeld dat er lichaamswerk nodig is om sommige innerlijke hindernissen op te ruimen, die de verbinding met het onbewuste blokkeren.

Samen met Rudolf Winius geef ik hierover een training die naar mijn mening onmisbaar is voor mensen die in het bedrijfsleven werken met mensen: 'Rekencursus 1+1=3, verbinden van onbewuste en bewuste'
We willen met deze training een aanvulling geven voor alle prachtige materiaal wat er in de afgelopen decennia is ontwikkeld zoals: Belbin, MBI, Kleurdrukdenken, De denkhoeden, Stephen Covey, etcetc.

Meer info over de training onder de button 'Rekencursus'.