Angst

Dodenherdenking geeft weer een voorbeeld van de invloed van angst en een gevoeld gebrek aan veiligheid. Een relatief ongevaarlijk iemand verstoort de 2-minuten stilte, een grove schending van een landelijk ritueel waar niemand rekening mee houdt. Maar er was geen feitelijk gevaar.
De reactie die ontstond in het publiek laat zien dat angst steeds meer een autonoom fenomeen wordt; angst voor de angst. Professor Frank Ferudi vertelt in een lezingenreeks 'Encyclopedie van de angst' bij de Rijksuniversiteit Utrecht over dit fenomeen. Hij stelt hierin o.a.: "Er is niet iets waar we steeds angst voor hebben, we hebben angst en de inhoud ervan kan met de dag verschillen".

Voor mij heel herkenbaar. Ik heb in mijn leven altijd gedacht dat je een bepaalde hoeveelheid van een emotie hebt en dat je die gewoon moet uiten: boosheid, angst, blijdschap. Ik visualiseerde hier emmertjes bij, een emmertje boosheid, een emmertje angst etc. Hoe kan het anders, dacht ik, dat je boos kan zijn en ondertussen weet hoe gelukkig je eigenlijk bent, als je het rationeel bekijkt. Of hoe kan het anders dat je blij bent terwijl je weet hoeveel ellende er in de wereld is.

Ik denk dat het hartstikke belangrijk is om met het gevoelde gebrek aan veiligheid aan de slag te gaan. In individueel verband, in gezinsverband, in organisatieverband, in politiek verband, overal in welk verband dan ook. Want steeds meer wordt angst leidend voor te nemen beslissingen: Mag je dochter in haar eentje 's avonds door de stad fietsen, mag je zoon de kroeg in met een groep vrienden, stap je in het vliegtuig als er een groep donkere jonge mannen meereist, welke bank vertrouw je je geld toe (veel banken investeren in zaken die verre van duurzaam zijn), koop je nog bij de Action (wetend hoe milieubelastend al die rommeltjes zijn), vertel je je leidinggevende dat je denkt dat je hoogsensitief bent, ga je abseilen als anderen je moeten zekeren, steeds meer mensen gaan stemmen op de PVV omdat ze denken dat de wereld om hen heen veiliger wordt, en zo kan ik te hooi en te gras nog een hele lijst maken.

Volgens mij is angst, individueel en/of collectief, een fenomeen wat knaagt aan onze samenleving. En wat in grote mate het samen leven beïnvloedt. En pas als angst wordt gezien en onderkend door individuen, werkgevers, belangenbehartigers, zorgverleners, politici, etcetc, kan er wezenlijk iets veranderen. En pas als er gezocht wordt naar maatregelen die leiden naar een samen leven in vertrouwen, liefde en veiligheid voor mens en natuur. Pas dan kan er via de constructieve weg iets veranderen. Wordt de oplossing gezocht in controle en repressie dan hebben we nog grotere crises nodig om tot de constructieve oplossingen te komen. Mijn bijdrage is gericht op het onder ogen zien van de angst en zoeken naar de weg van gevoelde veiligheid.

Johannes B Schmidt over veiligheid, een diamantje op zichzelf

Hier een deel van het antwoord van Johannes B Schmidt, mijn trainer traumawerk en jarenlange leermeester wat hij me gister gaf toen ik hem mailde over mijn blogreeks over veiligheid. Wat ik te bieden heb dat gaat over dat stuk wat mensen zelf niet zien en meestal pas ontdekken als het te laat is.

"I am not surprised people are struggling with the idea of safety. People have no frame of reference other than their daily routine. If you say to someone that his/her perception is shut down and you can do something about it people will not understand. For them their state IS NORMAL. They may only feel the inner situation when they are on the edge, stressed, challenged, on their limit. But then it is usally played down, going by fast, and not really paid close attention to it."

Veiligheid en angst

Wikipedia over angst: 'Angst is een fysiologische toestand die gekenmerkt is door lichamelijke, cognitieve, emotionele en gedragscomponenten. Angst kent verschillende gradaties. Voorbeelden van mildere vormen zijn: ‘je niet op je gemak voelen’, onrust en bezorgdheid. Voorbeelden van meer extreme vormen zijn paniek, de paniekstoornis en de gegeneraliseerde angststoornis.' Sofar Wikipedia

Je veilig voelen suggereert de afwezigheid van angst. En natuurlijk weet je meteen dat dat niet reeël is. We leven in een wereld waarin er veel angstbronnen zijn waaruit geput kan worden, de kranten, media en internet zijn drie belangrijke. Maar ook in de winkel lopen en iemand loopt tegen je op en zegt niks. Of je wordt afgesneden door een auto. Of er zit een spin in je slaapkamer. Noem maar op.

Hoe verhoudt angst zich nu tot de behoefte aan veiligheid? Geen idee natuurlijk maar ik probeer middels mijn blog voor mezelf een beetje helderheid te krijgen.
Vanuit de behoefte aan veiligheid ga je verschillende acties ondernemen:
* Je gaat situaties vermijden waarin je geconfronteerd wordt met angst
* Je gaat je angstgevoelens negeren en wegdrukken; ontwikkelt ijzersterke patronen hiervoor, hoe ouder het patroon, hoe zwaarder verankerd.
* Je verdooft jezelf door heel hard te werken, te veel te drinken, teveel te eten, drugs te nemen, medicatie

Hoe jouw reactie ook is, ik weet dat dit flink wat energie kost om niet geconfronteerd te worden met je angst in de verwachting dat je je daardoor veilg voelt. En het is jammer maar helaas maar op de lange termijn gaan bovenstaande acties niet werken. Het is net een waterbed nl. Als je op de ene plek naar beneden drukt komt er op een andere plek iets naar boven. En het verband is vrijwel nooit logisch.

Wat ik o.a. heb geleerd van Jaap van der Wal, embryoloog www.embryo.nl, is dat als je twee schijnbaar tegengestelde polen tegen over elkaar zet in het lemniscaat dat geen van beide polen goed zijn maar het zit 'em in de beweging tussen de ene pool en de andere. Hij zegt: je verricht je leven, je verricht je lichaam. Een manier van denken die ik niet in zijn geheel kan bevatten maar waar ik het principe heel goed van snap.

Met betrekking tot angst en veiligheid gaat het dus niet om het bereiken van de ene of de andere 'staat' maar om de beweging die er steeds opnieuw ontstaat. En dan heeft Loesje hier nog een prachtige spreuk voor gemaakt: Leven is meervoud van lef. Je hebt elke keer weer de moed te vinden om in beweging te komen. Voorwaar geen kleinigheid vind ik.

Veiligheid en het internet

Tsja, dat is me nogal een thema: veiligheid en het internet. Ik pik er kleine brokstukken uit die ik tegenkom in mijn dagelijkse leven.

Afgelopen week ervoer ik een ESG (Emotioneel Significante Gebeurtenis; een ESG kan heel goed een overweldigende gebeurtenis zijn maar hoeft dat niet te zijn)
Zo nu en dan doe ik de organisatie voor een lezing of workshops, door anderen. Dit kondig ik aan op mijn site en op allerlei andere plekken en zo was mijn workshopavond 'Tot jezelf komen', zie mijn site, terecht gekomen op de site van de NHL hier in Leeuwarden.

Eén van de studenten werd getriggerd en ging op mijn site kijken en vond het redelijk vaag en zweverig kennelijk want hij pikte mijn spreuk 'kijken doe ik met mijn ogen, zien doe ik met mijn hart' eraf en zette dat op een jongerenforum. Wat er gebeurde is dat er veel jongeren vanaf dat forum mijn site gingen bezoeken en allerlei zaken met knippen/plakken belachelijk gingen maken met zijn allen. Ongenuanceerd en grof.

Doordat ik regelmatig de statistieken van mijn site check, zag ik buitensporig veel bezoek van dat forum en ging die link volgen. Las vervolgens wat daar allemaal werd gezegd en schrok me een hoedje. Ik zat helemaal te shaken en was totaal verrast.

Ik ging wel meteen in de actiestand: docenten die ik bij de betreffende opleiding ken, getweet en gebeld. En ik ben op het internet gaan zoeken naar de student die het was gestart. Hij was goed traceerbaar en wilde een centje bijverdienen en had hiertoe een eigen site in de lucht. Op zijn contactformulier heb ik gereageerd en gezegd dat ik het niet begreep, baalde en ook best over hem op twitter wilde eikelen.

Maar de hele dag stond in het teken van dit gebeuren. En ik realiseerde me dat dit, voor mij, een zaadje kan zijn voor een angstaanval. Gelukkig heb ik veel geleerd in de afgelopen jaren om niet het standaardpad te volgen, het patroon, en ik heb ook geen buitensporige angsten hierdoor gekregen.

Waar ik heel erg blij mee was, is dat de betreffende student aan het eind van de dag met een uitgebreide, genuanceerde mail reageerde. Hij was waarschijnlijk alert doordat ik twitter had genoemd. We hebben een drietal keren heen en weer gemaild en hij heeft me uiteindelijk ook nog uitgelegd hoe de cultuur voor dit jongerenforum een beetje in elkaar zit. Hij begon in die zin zelfs nog over normen en waarden.

Al met al was ik heel erg blij met dit mailcontact en heb het gevoel dat ik het uiteindelijk heb getroffen met deze jongen. En ik voel me weer veilig genoeg om op het internet te blijven.

Veiligheid en "de ander"

Hoe afhankelijk ben ik van 'de ander' om me veilig te voelen?

Al te vaak heb ik gehoord dat veiligheid in jezelf te vinden is, als je jezelf vertrouwt, de wereld een veilige plek voor je is. En in principe vind ik het van waarde om bezig te zijn met het organiseren van veiligheid in jezelf, wie ben je, wat heb je nodig, waar word je blij van etc. Te zoeken naar de rust in jezelf.

Toch is dit te kort door de bocht. Als ik bijvoorbeeld 'zie' dat een ander moeite heeft om voor zichzelf te zorgen, wordt de wereld voor mij een stuk onveiliger. En ditzelfde geldt ook als 'de ander' geen perceptie heeft over diens eigen handelen en het wordt des te onveiliger als die ander ook pertinent niet wíl werken aan zelfbewustzijn. In het boekje 'Generatie Einstein' komt een zinsnede voor: 'als jij durft excelleren met jouw unieke talent, dan kan ik excelleren met mijn unieke talent'. Dat spreekt me enorm aan.

Als ik zie dat een ander stevig in de wereld staat, in contact is met zichzelf, voel ik mij veiliger. Het heeft iets te maken met afhankelijk zijn van elkaar. Je bent afhankelijk van de mensen om je heen. Ik vóel mij ook afhankelijk van mensen om me heen en het ingewikkelde is dat ik daar vervolgens weer hartstikke pissig van wordt.
Tsja, wie zei dat het leven simpel zou zijn?! I never promised you a rosegarden is een boektitel die mij altijd bijgebleven is.

Maar het lijkt soms wel of mensen niet afhankelijk willen zijn, geen wezenlijke verbinding willen maken. Niet met zichzelf en daardoor ook niet met anderen.

Op dit moment zit ik in het stadium van terugtrekken. En ik weet niet zeker of dat ook écht is wat ik wil. Soms lijkt het me nl ook heerlijk om als een soort Boeddha op een berg te zitten en alleen maar te mediteren. Maar ik hou ook heel erg van contact en mensen. Het vergt moed, lef om elke dag opnieuw deze speurtocht te ondernemen. En soms ontbreekt het me even aan die moed.

Veiligheid en Renault

Renault doorbreekt een trend met hun nieuwe reclamecampagne. Een zin die bij mij bleef hangen na het kijken van de clip is 'veiligheid betekent mensen, en dus levens' en hun slogan 'drive the change'. Ze breken een lans voor electrische auto's in een commerciële context.

Het milieu is momenteel een bron van collectieve angst, veel mensen voelen zich onzeker over de toekomst en wat mij triggert in het filmpje van Renault is dat die angst 'gebruikt' wordt om de verkoop van hun product te promoten. Er komen beelden voorbij die in een landelijke inzamelingsactie voor een ramp prima gebruikt zouden kunnen worden.

Hoe zit dit nu met ethiek: mogen zij appelleren aan onze angst (gebrek aan veiligheid mbt toekomst) om de goeie dingen te doen (een electrische auto)?
Bij mij overheerst de irritatie over het manipuleren van mensen en over de enorme tegenstelling tussen zo'n jongen in Azië die een handkar trekt een 'geslaagde' zakenman in een cabrio met prachtig weer.

veiligheid

Wikipedia: Veiligheid is de mate van afwezigheid van potentiële oorzaken van een gevaarlijke situatie of de mate van aanwezigheid van beschermde maatregelen tegen deze potentiële oorzaken. Het begrip veiligheid bestaat zowel rationeel als denkbeeldig. Rationeel kunnen er allerlei berekeningen worden toegepast op een situatie om te bepalen of deze veilig is. Daarnaast is er nog denkbeeldige veiligheid. Iemand kan zich veilig voelen maar het rationeel gezien niet zijn en andersom.

Voor mij is het tegenovergesteld aan wat wikipedia zegt over 'afwezigheid van potentiële oorzaken van een gevaarlijke situatie...' Als er emotionele chaos is, en er dus flink wat potentiële oorzaken zijn voor een gevaarlijke situatie, voelt het voor mij namelijk alsof ik veilig ben. Tijdens de kerstdagen werd me dit duidelijk. Het is heel jong geleerd, dit patroon. En het is een belangrijk patroon want als er geen emotionele chaos is, ben ik dus onveilig. Ergo: ik moet zorgen voor die emotionele chaos. Simpel he?!?!

De positieve kant die dit patroon heeft is dat ik ook heel goed ben als er chaos heerst, ik ben dan op mijn best denk ik.

En zo simpel als het is, zo lastig is het natuurlijk ook.
Voor 2010 heb ik een voorzichtig voornemen om op onregelmatige basis over veiligheid te bloggen. Dit is de aftrap.

Congruentie en Authenticiteit

Momenteel zijn veiligheid en vertrouwen belangrijke waarden in de maatschappij. Veel mensen hebben een radar, vaak onbewust, die hen vertelt wanneer ze iemand kunnen vertrouwen en bij wie ze zich veilig voelen. Dit heeft alles te maken met congruentie. In de praktijk is er vaak een verschil tussen wat we denken en voelen, of tussen wat we denken en zeggen. Dit verschil wordt ook genoemd niet congruent zijn, of discongruent zijn. Deze term slaat dan ook op het echt en oprecht zijn, eerlijk naar zichzelf en anderen. Mensen zijn gevoelig voor congruentie. We vertrouwen mensen die congruent zijn. En je kan pas congruent zijn als je perceptie hebt over wat je voelt en denkt; met andere woorden dat je nadenkt over vragen als : ‘wat is nu werkelijk mijn kwaliteit’; ‘waar ben ik werkelijk goed in’; ‘waar word ik nu écht blij van’. En met het zoeken naar antwoorden op deze vragen kom je dichterbij je authenticiteit. En iemand die authentiek is, doet wat ‘ie zegt en is daarmee congruent.