Mijn vader vertelde ons als jonge kinderen dat Martin Luther King had gezegd dat als de wereld morgen zou vergaan hij vandaag nog een boom zou planten. Al googlend ontdek ik dat hij er een eigen wensdraai aan had gegeven want uiteindelijk lijkt de uitspraak van Maarten Luther (#what'sinaname; #wereldvanverschil; #grappig) te komen.
Ik ben hem dankbaar voor wat hij me heeft meegegeven, inclusief zijn interpretaties. En soms overheerst het verdriet dat ik niet even bij hem aan tafel een bakje koffie kan drinken om de wereld om mij, ons heen te relativeren. Want eenvoudig vind ik het momenteel niet.
Tekening van Lia Minzinga Zijlstra
De termen als 'het redden van de wereld' 'redden van het klimaat' vliegen je dagelijks om de oren. In mijn ogen zijn dit onmogelijke formuleringen. Hoe kan je nu ooit overzien hoe 'het' gaat in de wereld en hoe kan je nu ooit 'het klimaat' redden? En wat te denken van al die ellendige beelden die er voorbijkomen bv van een driejarig verdronken jongetje op het strand of een verhongerde walvis met zijn maag vol plastic? Of de explosies met veel doden in kerken en moskeeën? Of het verdwijnen van een icoon als de Notre Dame?
Wat dit soort formuleringen en beelden teweegbrengt is angst en machteloosheid. En één ding weet ik zeker: dat helpt je alleen maar de verkeerde kant uit. Tuurlijk, gezonde angst is prima en waarschuwt je om vervolgens tot actie te komen. En tuurlijk bewustwording is nodig.
Maar deze dagelijkse inprenting van gevaar levert traumatisering en verlamming op.
Wat momenteel ook normaal lijkt is dat ieders individuele mening van groot belang is en dat iedereen zijn/haar mening ongezouten overal, vooral op social media, moet laten horen. En mening is nog één ding maar vaak koppelt dat ook met het ergens op tegen zijn en polarisatie organiseren en jezelf niet meer echt kunnen relativeren. Ik ben daarom superzorgvuldig welke input qua nieuws en opvattingen ik toelaat.
foto van @germanroamers
Paradoxaal genoeg is er het verdriet om het overlijden van mijn zus en mijn ouders en het verlies van je ouderlijke nest en de vanzelfsprekendheid van het bij elkaar horen. Maar er is ook bevrijding, in de workshop met Wibe Veenbaas schreef ik: 'eindelijk mijn bestaan ontdekt'. Dus als een grote meid ga ik nu op mijn eigen benen staan en ontdek ik mijn eigen weg. En mijn keus, geleerd van Stephen Covey met zijn cirkels van invloed en betrokkenheid, is om het dichtbij en klein te houden.
Wát kan ik nu, op dit moment, wél doen om te zorgen dat mijn bijdrage aan de vervuiling zo klein mogelijk is. En wat kan ik doen dat mijn bijdrage aan het welzijn van de mensen om me heen zo groot mogelijk is.
Eerste paasdag las ik 's ochtends in bed een blog van Lisette Thooft voor de website 'De bezieling' voor aan mijn lief waarin ze het zo beschrijft:
'Niet wegkijken, niet versagen, niet opgeven maar gewoon, seconde voor seconde doorleven in het leven dat we nu eenmaal leiden. Werkend aan wat vraagt om bewerkt te worden. Berustend in wat niet anders kan.
Net zolang tot we ontspannen in wat er is. Als je ontspant, kun je beter kijken, helderder zien en meer beseffen. Dan ga je steeds meer zien hoe schitterend het leven is, hoe weergaloos briljant de boel hier in elkaar zit, hoe dapper en trouw ook de nederigste madeliefjes elke dag hun bloemetjes weer openzetten voor de zon, de kleinste spinnetjes opnieuw beginnen aan een web. Hoe kwetsbaar en tegelijkertijd onverwoestbaar het leven is hier in de stof.'
En: 'Ik zie ons allemaal als gekruisigd: geestelijke wezens als vlinders vastgeprikt in de materie.'
Ik moest ervan huilen, van ontroering en van herkenning, troostend ook. Werken aan wat vraagt bewerkt te worden en berusten in wat niet anders kan. Soms zijn er mensen die woorden kunnen geven aan wat je zelf ergens van binnen 'weet' of 'voelt'. En Lisette is voor mij zo iemand. Voor mij is schrijven een soort van 'her'innering dat ik besta. En wetend dat ik een zandkorreltje ben op deze aardbol schrijf ik, leef ik, zorg ik, verbind ik. En voel ik hoop.
What you love: ik hou van courageous conversations, om met David Whyte te spreken. Hieronder een kort filmpje waarin hij zelf uitlegt wat hij hiermee bedoeld. Courage betekent oorspronkelijk: zeggen wat je op je hart hebt; je kwetsbaarheid op het spel zetten. Kwetsbaarheid blogde ik eerder al over; en dat past weer zo bij de fase waar ik inzit: ik wil 'aanraakbaarder' worden. En ik kan pas aangeraakt worden als ik mezelf laat zien.
Als de ander dit ook aandurft, zichzelf laten zien, dan ontstaat er een moedig gesprek. En, zegt hij, there is no self that will survive a real conversation. En you change the world by actual meeting it.
Dat is me echt uit het hart gegrepen.
Wibe Veenbaas zegt het anders: de ontmoeting als leerlandschap, als werkplaats. Wat waren het weer inspirerende dagen, tijdens zijn tweedaagse. En de ontmoetingen die er tijdens zo'n workshop plaatsvinden waarbij mensen zich openen en laten zien geven mij hoop! Ik geniet daarvan, word daar blij van.
En: Being aware of awareness means the rise of stillness
What you do: momenten van ontmoeting organiseren waar mensen zich durven openen om werkelijk een gesprek te voeren. Een gesprek waardoor je een klein beetje verandert, ten goede, heelt zo je wilt. Michel de Montaigne heeft nog zo'n mooie uitspraak: 'de waardigheid van de vergankelijke ervaring' Van het samen drinken van een bakje koffie zou je kunnen zeggen dat dit een vergankelijke ervaring is, pretentieloos, maar hier schuilt wel degelijk waardigheid in. 1 november half tien bij Postplaza in Leeuwarden is weer het eerstvolgende moment.
Dan gaan we verhalen in het zand schrijven die met de branding weer wegspoelen. Soms heb ik het idee namelijk dat we wel eens wat vergeten onze levens te relativeren. Bescheidenheid en nederigheid scoort niet in onze maatschappij.
Mijn motto voor de komende jaren is ''Spreek alleen als je de stilte verbetert" ook van Rumi. In samenhang met de vraag: 'wat wil zich via mij manifesteren'. En ik snap heus wel dat dit een hele kluif is en dat dit bijna niet te doen is of je moet in het klooster gaan zitten ofzo. Maar toch.
Er is zóveel onrust om ons heen en iedereen meent overal iets van te moeten vinden en je mag vooral niet wegkijken volgens de moraalridders. Maar het universum wil ons dragen zegt Jan Bommerez alleen dat lukt niet als ik gesloten ben. En als ik oordeel dan sluit ik af. Daar ligt mijn 'werk' dus de komende tijd: minder in het oordeel, te beginnen met oordeel over mezelf. Vaak begint een zin of een gedachte die wil oordelen met: ik vind. En Wibe Veenbaas deed mij de tip aan de hand dat als ik die twee woordjes zeg dat ik dan mijn hoofd buig. En daardoor begrijp dat de wereld zóveel groter is dan ik kan beseffen.
Wat ik leerde uit het boek van Lisette Thooft 'In negen stappen naar innerlijke bloei' is dat jezelf vragen stellen veel beter werkt dan jezelf onder druk zetten middels positieve affirmaties. Bijvoorbeeld: 'Kan ik de komende tijd wat minder oordelen' in plaats van 'ik ga minder oordelen'.
Als je dus zin hebt in een ontmoeting bij een kop koffie en in gesprek wil over jouw motto en jouw zoektocht dan ben je 1 november van harte welkom bij Postplaza om half tien. Meld mij wel even dat je wilt komen want er is wel een maximum. jeltinezijlstra@gmail.com
Loslaten, vaak hebben mensen die ik tegenkom, moeite met de term loslaten. En dat snap ik wel. Want het klinkt als een iets wat veel moeite vraagt. Je kunt 'loslaten' ook vervoegen: ik laat los, jij laat los, zij laten los etc. Maar het grappige is dat als je de samengevoegde woorden uit elkaar haalt, los en laten, dan krijgt het geheel ineens een andere kleur. Want je 'laat' iets en als je iets laat dan doe je juist niks. Eén van de prachtige, inspirerende, troostende inzichten die ik in de afgelopen jaren van Jan heb geleerd. En één van de nieuwste dingen die ik van hem leerde is dat je onderbewuste je lichaam ís. Wat me opnieuw inspireerde tot het verdergaand loslaten of zoals hij zegt 'weerstand opruimen'. Jan Bommerez leidt mensen naar een weg van transformatie, het bevrijden van ons potentieel, een weg die hij zelf loopt. Zijn presentaties zijn nooit hetzelfde en elke keer weer bijgesteld naar aanleiding van zijn eigen ontwikkeling, waarneming en de veranderingen in de tijd. Hij weet zijn kennis op een zeer toegankelijke manier te presenteren en is zeer royaal in het delen van zijn weten en denken. Hij heeft meerdere boeken geschreven, onder andere de boeken “Kun je een rups leren vliegen” en "Minder Moeten Meer FLOW' en “FLOW en de kunst van het zakendoen”.
De meest actuele ontwikkeling waar hij in zit en mee bezig is, is het loslaten of helen van diepe blokkades (trauma's). Jan pleegt hier verregaande research voor en het gaat niet supersnel omdat hij ook alles zelf wil ervaren en leren toepassen. Zijn bedoeling is om te komen met een zeer toegankelijk boek met vooral relevante en toepasbare kennis over diepe heling. Ik ben er erg optimistisch over en ik heb nu al zin in dat boek! Vandaar dat ik de loslaatworkshop organiseer omdat ik op die manier een mini-bijdrage aan de totstandkoming van het boek kan leveren. En ik hoop dat jij als lezer je aanmeldt om op die manier hem te faciliteren bij het schrijven van dit voor veel mensen belangrijke boek.Want! "Dit is planeet Trauma. Als je niet getraumatiseerd wilt worden, ben je naar de verkeerde planeet gekomen" zegt Peter Levine, trauma-expert die hier boeken over schreef en Somatic Experiencing ontwikkelde; lichaamsgerichte traumatherapie.
Jan Bommerez over Flow: "De FLOW-staat is onze natuurlijke staat, dat kun je goed zien bij kinderen. FLOW is een manier van leven waarbij je jezelf helemaal overgeeft aan wat je doet, waarin je constant loslaat en daarom moeiteloos mee kunt stromen met de levensstroom. Dit zorgt volgens FLOW-onderzoeker Mihaly Csikszentmihalyi voor het spontaan verschijnen van plezier en creativiteit in het leven. FLOW is een staat van “no-mind” waarbij je voortdurend het verleden loslaat en het geluk van het moment binnenlaat. Onze oude overlevingshersenen vinden dat echter maar niets. Die willen vasthouden aan het verleden 'als referentie voor later'. Ze willen ook controle over de stroom. En juist daarom zorgen ze voor stress in ons systeem. Je kunt de levensstroom niet onder controle krijgen. Je kunt alleen managen hoe jij erop reageert (of niet)."
Jan Bommerez heeft een ervaringsgerichte training ontwikkeld waarin de loslaatprincipes worden ondersteund door sprekend beeldmateriaal. Maar meer nog, waarin het loslaten door jou aan den lijve wordt ervaren door praktisch ingerichte oefeningen, oefeningen die je thuis zelf kunt doen of ook anderen kunt leren. Het is dus een workshop voor particulieren.
Hij komt hier een ééndaagse training over geven op zondag 24 maart 2019 Locatie: LOFT in Boksum Programma van 10.00 - 17.00 uur, inloop vanaf 9.30 uur Kosten: € 150,- (incl lunch en koffie/thee en powerpoint die na afloop wordt toegestuurd) graag contant te betalen aan de deur Aanmelden: jeltinezijlstra@gmail.com
Soms duurt het even voordat je begrijpt waar sommige woorden over gaan. Schaamte is voor mij zo'n woord. Heel lang heb ik gedacht dat ik niet iemand ben die zich snel schaamt. Ik durf veel, ben op velerlei gebied niet bang wat iemand van me zal zeggen. Maar dan kom je langzaam maar zeker terecht in processen van rouw en verlies en begin je wat laagjes dieper te zakken. Lees je wat boeken, o.a. die van Brené Brown en Peter Levine. Voel je je bij tijden vreselijk en heb je eigenlijk geen idee hoe nu verder.
Nou, zoiets. Daar ben ik ongeveer. Hoe werkt rouw?? Weet ik veel, geen idee. Het is ook niet iets wat je kunt DOEN. Vorige week was ik bij een bijeenkomst met Manu Keirse en die zegt dat je rouw niet verwerkt, je overleeft het en leert te leven met het verlies. Dat was wel weer geruststellend.
Johannes B Schmidt heeft mij veel geleerd en o.a. in dit verband zijn er een aantal dingen die boven komen drijven: 'Let the body do the work' en 'Don't get in the way'. Ga niet met al je gedachten het lichaamswerk verstoren. En misschien wel het belangrijkste: 'Where is health?', dus richt op de plekken waar je gezond bent, waar het goed gaat. En dat is een hele kluif als je lichaam de bron is van allerlei opgeslagen onrust en angst. Maar tóch. En elke keer weer opnieuw.
Schaamte dus. Ik realiseer me dat ik bij de rouwarbeid (woord van Manu Keirse) niet uitga van mezelf maar dat ik eigenlijk alleen maar, gericht op mijn innercircle, probeer om niet te overdrijven, geen slachtoffersrol te nemen, geen aansteller te worden. En dat manlief en kinderen er vooral maar niet genoeg van krijgen, van mijn verdriet en verlies. Blij en vrolijk moet ik zijn, behulpzaam. Geïnteresseerd, belangstellend en steunend, stimulerend. Enzovoorts. Attent, ik kan er nog van alles bij bedenken.
Totdat mijn lijf ingrijpt. Pijn brengt je in het hier en nu. En zo kom ik terecht op de zin van Brené Brown: schaamte is de angst om niet verbonden te zijn. Tsja, en die begrijp ik heel goed. Ooit was er een overweldigend en beangstigend gevoel, traumatisch zo je wil, het gevoel van 'uit contact zijn met mijn moeder'. Op veel te jonge leeftijd. Het leven is voor mijn moeder niet altijd makkelijk geweest wat voor haar betekende dat ze er niet altijd kon zijn.
Als kind, vooral jong kind, ben je afhankelijk van je moeder, zij houdt je in leven. Het is een kwestie van leven en dood. Vaak heb ik dat in mijn volwassen leven ook zo gevoeld. Ik móet ervoor zorgen dat er contact bewerkstelligd wordt vanuit de volstrekt irreële gedachte dat er anders doden zullen vallen. Jung zou zeggen dat dit mijn schaduw was die aan het roer stond. En therapeuten hebben het dan over de bevroren behoefte die is ontstaan, die behoefte aan contact.
En als ik het dus zo benader dan schaam ik me vaak en veel kapot. Want vooral nu ik me heel kwetsbaar voel, wat nog iets anders is dan me kwetsbaar laten zien, ben ik het allerbangst om uit verbinding te raken. Stel dat ik mijn kwetsbaarheden, grenzeloze vermoeidheid, grenzeloze boosheid, soms verdriet, grote behoefte aan troost, aandacht, luisterende oren, liefde en warmte zou laten zien. Dan wendt iedereen zich van mij af en heb ik afgedaan en raak ik uit verbinding. Wat vervolgens ware doodsangsten veroorzaakt en ook strijdgevoelens van: 'ik ben wel iets waard'. Gevoelens die voor de buitenstaander totaal onbegrijpelijk zijn.
Dus vandaar deze blog. Want zoals in bijgaande quote staat: schaamte tiert welig in het geheim. En op die geheime plek ben ik met mezelf en mijn eigen oordeel over mezelf. Ik hoop dat niet teveel mensen deze blog lezen want ik schaam me kapot. (halfgrapje) Maar ik zet mezelf ook klem door het te bloggen.
En dat is een andere uitspraak die steeds bij me blijft in de afgelopen tijd: door te oordelen (vooral over jezelf) verlies je jezelf (van/via Jan Bommerez.): If you stay quiet, you stay in a lot of self-judgement (hierboven Brené Brown)
Vandaag, 7 oktober, is de geboortedag van mijn vader Wierd Minzinga Zijlstra. Hij werd in 1933 geboren. Verloor op zijn vijftiende zijn vader en werd door deze gebeurtenis verantwoordelijk voor zijn moeder, zijn jongere broertjes en zusje en de bakkerij. Het heeft zijn levensloop bepaald en daarmee ook die van mij.
Ik wilde vandaag graag bij zijn verjaardag stilstaan, bij hem stilstaan en dat vond ik nog niet zo makkelijk. Een bloemetje op zijn, nog lege, graf zou hem niks kunnen schelen. Een plek om naar toe te gaan kon ik ook niet bedenken. Muziek afspelen die me aan hem deed denken wist ik niet. En ik realiseerde me in mijn zoeken naar een vorm, dat mijn vader er heel goed in was om te leven in het hier en nu. Het te doen met wat zich voordeed en hier vrede mee te hebben. En dat impliceert ook dat hij niet gehecht was aan spullen, momenten of plekken. Hij kon goed onthechten, zeg maar, zelfs van zijn eigen leven. Zelfs met zijn eigen stervensproces kon hij vrede hebben. Het was een wijze man en ik heb veel van hem geleerd. Wijsheid die hij deels zelf ontwikkelde ten gevolge van de heftige start van zijn leven en deels door te leren, te lezen en te schrijven.
En zo kom ik op het schrijven van deze blog, het ritueel waarmee ik het dichtste bij hem kom: schrijven en lezen.
Vanmiddag, zondagmiddag, is er een programma op tv van Jacobine Geel met als thema: 'Wat is er nodig om artsen iets menselijker te maken'. Mijn vader heeft daar middels zijn gedrag een goed antwoord op gegeven. Het zou zomaar een case kunnen zijn waar je veel van kunt leren. Hieronder mijn vader, tot het eind inspirerend en 'thumbs up'.
Vorig jaar zat er bij de VPRO gids een bijlage ‘Human’. Hierin las ik een artikel over Michel de Montaigne, blogger avant-la-lettre noemen ze hem. O.a. omdat hij zichzelf als studie-object neemt wat in die tijd (16e eeuw) bijzonder was. Wat mij hiervan is bijgebleven, en ik heb het daarom zonet ook weer even opgezocht, is dat hij het heeft over de waardigheid van de vergankelijke ervaring. En dat zweeft de laatste weken iedere keer in mijn gedachten.
We leven in een wereld die vergankelijk is. Wijzelf zijn vergankelijk, alles om ons heen is vergankelijk. Alleen de aarde blijft. Maar dus ook relaties kunnen vergankelijk zijn. Of zelfs: relaties zíjn vergankelijk. Je wordt alleen geboren en je gaat alleen dood. En wat mij nu daar zo in bezig houdt is: hoeveel waardigheid verleen je zelf aan die vergankelijke ervaringen? En voor mij zit dat in de meest basale dingen als het aandoen van je schoenen, omgaan met je spullen, zorgen voor de mensen en dieren in je directe omgeving, ontmoetingen op straat etcetc. Súperbasaal en dichtbij.
En nu snap ik ook wel waarom dat in mijn gedachten zweefde, mijn vader was daar een meester in, een voorbeeld. Zonet nog kreeg ik een berichtje van een buurvrouw die hem miste omdat hij altijd zwaaide als ze voorbijkwam.
Waar ik moeite mee heb en die moeite is de laatste tijd steeds meer gegroeid is het benoemen en aanwijzen en uitvergroten van alles wat er níet goed gaat in de wereld. Ik weet niet of het jullie opvalt maar het is langzamerhand redelijk geaccepteerd om het te hebben over het ‘einde der tijden’. En er is een soort gretigheid om aan te wijzen waar het fout gaat, waarom het fout gaat en wie er fout handelt. En wat dat betekent in mijn ogen is dat mensen leven in een soort van basisangst of basisfatalisme. Ik denk dat niemand daar wat mee opschiet, dat niemand daar beter van wordt. Ik ben er bovendien van overtuigd dat als je notie neemt van allerlei soorten van ellende die er is in de wereld dat dit secundair trauma oplevert. Dat je zelfs min of meer verantwoordelijk wordt voor dit secundaire trauma door mensen er bij voortduring op te wijzen dat ‘alles’ fout gaat.
"Love" by Alexandr Milov from Odessa, Ukraine
Liever kies ik ervoor om de/mijn aandacht te vestigen op die hele kleine, alledaagse, zo je wilt vergankelijke, dingen. En de dingen die dicht bij/om jezelf liggen. Zorg voor de mensen in je directe omgeving (gezin, familie, buren, kennisen, mensen op straat) zorg voor de dieren in je directe omgeving, zorg voor je spullen (duurzaamheid), zorg voor je boodschappen (biologisch, duurzaam, streekgebonden etcetc). Stephen Covey heeft daar de cirkels voor bedacht, door Eckhart Tolle overgenomen. Als je iets ziet wat niet goed gaat: doe er wat aan; kan/wil je er niks aan doen zet er dan een streep onder. En het leven op aarde is vergankelijk, one way or another. Het getuigt van een bepaalde arrogantie als we zouden denken dat wij in staat zijn om ‘de wereld’ te redden of dat wij überhaupt snappen, overzien, hoe ‘de wereld’ in elkaar steekt. Ik geloof in morfologische resonantie dus als ik streef naar beter op supermicro-niveau, is dat van betekenis.
Vriendelijkheid was een belangrijk punt van de Montaigne en dat snap ik wel, lastig zat!
‘Het nut van uw leven steekt niet in de lengte ervan maar wat u ermee doet’ Aldus de Montaigne. En elk mens doet andere dingen met zijn/haar leven om lang niet altijd begrijpelijke redenen voor zichzelf of voor een ander. Oordelen over wie wat goed doet of niet leidt dus wat mij betreft tot meer ellende. En ik snap dat oordelen genuanceerd te benaderen valt want als iemand op straat om niets in elkaar geslagen wordt is een oordeel handig om te weten wat je moet doen. Maar vaak leidt oordelen tot het verlies van jezelf, ook lastig zat.
Tot slot een mooie metafoor middels een mythe die Lisette Thooft aandroeg in haar boek en workshop: "Inanna's afdaling in de onderwereld"
Volgens deze mythe maakte Inanna een reis naar de onderwereld, omdat ze de troon probeerde over te nemen van haar zus Eresjkigal die heerste over de onderwereld. Ze moest bij zeven poorten telkens iets afgeven, waardoor ze steeds naakter en kwetsbaarder werd. Uiteindelijk werd ze gedood door haar zus. Haar lichaam werd rottend aan een pin aan de wand gehangen, hetgeen symbool staat voor het sterven van de vruchtbaarheid van de aarde tijdens een rouwperiode. Haar dienares kwam haar echter helpen, en Inanna kon de onderwereld verlaten als ze een menselijke plaatsvervanger achterliet. Dat werd haar echtgenoot koning Dumuzi, die niet had gerouwd om haar dood, maar het er integendeel goed van had genomen. Bij haar terugkeer op aarde neemt Inanna wraak. Dumuzi wordt door de demonen van de onderwereld -de galla's- gedood en naar de onderwereld gesleept.
Lisette trok de vergelijking met ons leven: wij zijn nu in de onderwereld, we kwamen uit de hemel bij onze geboorte en we gaan terug naar de hemel bij het sterven. En met name die parallel tussen ons leven en de onderwereld gaf mij een gevoel van opluchting, gek genoeg.
Ongeveer tegelijkertijd kwam ik de mythe tegen van 'Isis en Osiris' in het boek 'Trauma en geheugen' van Peter Levine. Levine trekt de parallel van de zoektocht in je leven naar de brokstukken van pijn en de heling hiervan met de zoektocht van Isis die alle lichaamsdelen van Osiris moet vinden om er weer één geheel van te maken.
Ik vind dat troostende verhalen en gedachten, het leven hier op aarde doet vaak zeer en levert veel zoektochten op.
Zwanen staan in de Indiase mythologie met hun 'muziek' die
door de vleugels wordt gemaakt,
voor het in- en uitademen van de heilige levensadem.
Alleen al bellen met Wibe Veenbaas over deze tweedaagse is een inspirerende en ontroerende belevenis. Wat voel ik me leerling van Wibe, van het leven. En wat heb ik zin in de tweedaagse, die ik in een nieuwsbrief ook wel omschreef als inblazing van levensadem; inspirare. De basis die hij heeft gelegd voor deze dagen zijn door hem als volgt beschreven:
De grond vruchtbaar maken voor leren
De betekenis van de ontmoeting voor leren
Het hart als werkruimte
De diepe betekenis van leren in het leven
Het veld van leraar en leerling
De tekens verstaan
Dienaar zijn op de eerste plaats
Keer op keer terugkeren
Camus, las ik in het boek 'Consolations' van David Whyte, heeft het over 'to live to the point of tears'. Langzaam maar zeker ervaar ik dagelijks wel zo'n moment dat ik tranen, verdriet, ontroering voel. Een ontwikkeling die te maken heeft met het steeds meer bewust worden. Want het voelen klinkt zo simpel maar was als westers hoofd op pootjes geen vanzelfsprekendheid. In de afgelopen jaren heb ik uitgenodigd door de overlijdens van mijn ouders en zus, hond en katten veel geleerd van Wibe Veenbaas omtrent bewustwording in de tweedaagse ‘Jouw verhaal als bron’ en in de tweedaagse ´Vonken van verlangen´. Zo universeel hoe wezenlijk de invloed van je afkomst doorwerkt in je verdere leven. En hoe fijn dat er dan een leermeester, een gids is die je de weg wijst.
Dû mast goed op dyself passe heeft mijn moeder, mem, vaak tegen mij gezegd. Ik weet het; geen gaaf fries maar het komt wel het dichtst in de buurt van de klank zoals mijn moeder het zei. Maar ja, hoe dóe je dat? Op jezelf passen? Wibe geeft daar handen en voeten aan. Hij noemt zichzelf een ambachtsman. Want het geven van handen en voeten aan je ontwikkeling is een ambacht. Het is indrukwekkend hoe trefzeker hij te werk gaat, vanuit rust, zorgvuldig en heel begaafd in zijn taalgebruik. En onontbeerlijk: met humor en relativering.
In de manier van werken van Wibe zijn plek en ordening vaak richtsnoer en zijn verlies en rouw terugkerende thema’s. Rouw als achterkant van liefde. Geen wonder zonder wond. En de plek van verwondering is de plek van bevruchting. Door rouw wordt de stem van jouw bestemming, het wonder van jouw trilling zichtbaar. De dingen die niet overgaan. Met de vraag: kan je de tekens verstaan, kan je zien wat er oplicht.
Wibe Veenbaas (1949) is een van de grondleggers van Phoenix Opleidingen. Jarenlang gaf hij koers aan de organisatie. In de loop der jaren ontwikkelde Wibe een eigen gedachtegoed; het vormt tot op de dag van vandaag de grondslag voor de vele opleidingen en workshops die Phoenix rijk is. Hij is auteur van vele publicaties zoals 'Vonken van Verlangen', 'De Maskermaker', 'Op verhaal komen' en zijn nieuwste boek 'De tekens verstaan'.
Wibe werkt met metaforen, met kleine opstellingen, opdrachten en met vragen over het thema van de deelnemers zelf vanuit het principe dat we de ander alleen kunnen dienen als we onszelf als instrument gebruiken.
Deze tweedaagse wordt vrijdag 29 en zaterdag 30 maart 2019 gegeven
Locatie: LOFT in Boksum
Programma van 10.00 - 17.00 uur, inloop vanaf 9.30 uur
Kosten: € 375,- (incl lunch en koffie/thee)
Aanmelden: jeltinezijlstra@gmail.com
PS: meer over de zwaan kun je hier vinden
